Η Παγκόσμια Ημέρα για τη Βιοποικιλότητα, καθιερώθηκε το 1993 από τα Ηνωμένα Έθνη.

Η βιοποικιλότητα συχνά αντιλαμβάνεται ως η ποικιλία φυτών, ζώων και μικροοργανισμών, ωστόσο περιλαμβάνει και τις γενετικές διαφορές εντός κάθε είδους — όπως διαφορετικές ποικιλίες καλλιεργειών ή φυλές ζώων — καθώς και την ποικιλία οικοσυστημάτων (λίμνες, δάση, ερήμους, γεωργικά τοπία) που φιλοξενούν πολύπλοκες αλληλεπιδράσεις μεταξύ των μελών τους: ανθρώπων, φυτών, ζώων.

Οι πόροι της βιοποικιλότητας αποτελούν τα θεμέλια πάνω στα οποία χτίστηκαν οι ανθρώπινοι πολιτισμοί. Τα ψάρια καλύπτουν το 20% της ζωικής πρωτεΐνης για περίπου 3 δισεκατομμύρια ανθρώπους. Πάνω από το 80% της διατροφής του ανθρώπου προέρχεται από τα φυτά. Επίσης, το 80% των κατοίκων αγροτικών περιοχών στις αναπτυσσόμενες χώρες βασίζεται σε παραδοσιακά φυτικά σκευάσματα για την κάλυψη βασικών αναγκών υγειονομικής περίθαλψης.

Η βιοποικιλότητα δεν είναι απλώς μια «πράσινη» έννοια. Είναι το δίχτυ ασφαλείας μας.

Ωστόσο, η απώλεια βιοποικιλότητας απειλεί τους πάντες — συμπεριλαμβανομένης της ανθρώπινης υγείας. Έχει τεκμηριωθεί ότι η μείωση της βιοποικιλότητας αυξάνει την πιθανότητα εμφάνισης ζωονόσων — ασθενειών που μεταδίδονται από ζώα σε ανθρώπους. Αντιστρόφως, ένα ακέραιο και υγιές φυσικό περιβάλλον αποτελεί πολύτιμο σύμμαχο στην πρόληψη πανδημιών, όπως αυτή του κορωνοϊού.

Παρότι υπάρχει πλέον αυξανόμενη αναγνώριση πως η βιοποικιλότητα αποτελεί ανεκτίμητο παγκόσμιο αγαθό για τις μελλοντικές γενιές, η ποικιλία των ειδών περιορίζεται δραματικά από ορισμένες ανθρώπινες δραστηριότητες. Δεδομένης της σημασίας που έχει η ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του κοινού, ο ΟΗΕ καθιέρωσε την Παγκόσμια Ημέρα για τη Βιοποικιλότητα.

Κάθε στοιχείο ενός οικοσυστήματος εξαρτάται από τα υπόλοιπα, σαν τα κομμάτια ενός παζλ. Μια αλλαγή, π.χ. στη θερμοκρασία, μπορεί να επηρεάσει ποια φυτά ή ζώα μπορούν να επιβιώσουν σε μια περιοχή, προκαλώντας αλυσιδωτές επιπτώσεις. Με τη ραγδαία αύξηση του ανθρώπινου πληθυσμού, οι κοινωνίες εισβάλλουν ή ακόμη και υπερκαλύπτουν οικοσυστήματα, προκαλώντας σταδιακή αποψίλωση της φυσικής ποικιλίας τους.

Η διατήρηση και αποκατάσταση των φυσικών οικοτόπων και της βιοποικιλότητας που φιλοξενούν είναι θεμελιώδης για τον περιορισμό των εκπομπών και την προσαρμογή στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Η απώλεια βιοποικιλότητας, η κλιματική κρίση και η ρύπανση συνιστούν μια τριπλή, αλληλένδετη κρίση που απειλεί το μέλλον του πλανήτη. Αν θέλουμε να επιτύχουμε τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης και να διασφαλίσουμε έναν βιώσιμο πλανήτη, θα πρέπει να τις αντιμετωπίσουμε ως ενιαία πρόκληση.

Η Ελλάδα λόγω της γεωγραφικής της θέσης και της ορεογραφικής της διαμόρφωσης θεωρείται ένα από τα hot-spot βιοποικιλότητας, παγκοσμίως. Σε όλη την επικράτεια υπάρχουν τουλάχιστον εξίμισι χιλιάδες είδη φυτών. Μάλιστα, χίλια εξακόσια από αυτά είναι ενδημικά, δηλαδή δεν υπάρχουν πουθενά αλλού. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χαράζοντας τη στρατηγική της για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας έχει αποστείλει οδηγίες που πρέπει να υλοποιηθούν μέχρι το 2030.

Μέχρι το 2030 οι περιοχές που ανήκουν στο δίκτυο Natura 2000 θα πρέπει να καλύπτουν τουλάχιστον το 30%της χερσαίας και θαλάσσιας περιοχής των 27 κρατών-μελών της ΕΕ. Ωστόσο, κάθε περιοχή έχει τις ιδιαιτερότητές της. «Στην Ελλάδα υπάρχουν 350-400 περιοχές Natura. Με την εισαγωγή πρόσθετης νομοθεσίας για την προστασία αυτών των περιοχών κάποιες από αυτές τις παραδοσιακές δραστηριότητες απαγορεύτηκαν οριστικά, όπως η βοσκή στους πυρήνες προστασίας αυτών των περιοχών.

Γνωρίζατε ότι…

• Οι σημερινές αρνητικές τάσεις στη βιοποικιλότητα και τα οικοσυστήματα απειλούν την επίτευξη του 80% των επιμέρους στόχων 8 εκ των 17 Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης;

• Τo 75% του χερσαίου περιβάλλοντος και περίπου το 66% του θαλάσσιου περιβάλλοντος έχουν υποστεί σημαντικές αλλοιώσεις εξαιτίας ανθρώπινων δραστηριοτήτων;

• Ένα εκατομμύριο είδη φυτών και ζώων κινδυνεύουν με εξαφάνιση;